Përgaditur nga Alkend Cuko, specialist i Shkencës së Ushqimit dhe profesor në Institutin Kulinar Neranxi
Shpesh jemi gjendur në dilema nëse perimet e ngrira janë më pak ushqyese se ato të freskëta kur bëjmë pazaret tona. E vërteta është se perimet e ngrira mund të jenë po aq ushqyese, nëse jo më shumë, sesa perimet e freskëta. Ja pse:
Vlera ushqyese e perimeve të ngrira:
1 Vjelja dhe përpunimi:
– Perimet e freskëta: Shpesh mblidhen para se të piqen plotësisht për të lejuar transportin dhe jetëgjatësinë. Kjo ndonjëherë mund të zvogëlojë përmbajtjen e tyre ushqyese.
– Shkencor: “A e dini se perimet e ngrira zakonisht zgjidhen në kulmin e pjekurisë kur janë më ushqyese dhe më pas blansherohen shpejt dhe ngrihen për të ruajtur sa më shumë vlerat ushqyese.
– Argëtues: “Nëse keni ngrënë ndonjëherë një bizele të ngrirë menjëherë pas shkrirjes, e dini që ato mund të jenë po aq krokante sa një bizele e freskët. Pra, freskia është relative!”
- Ruajtja e lëndëve ushqyese:
– Perime të freskëta: Nivelet e lëndëve ushqyese mund të ulen gjatë transportit dhe ruajtjes. Për shembull, spinaqi mund të humbasë deri në 90% të vitaminës C brenda 24 orëve nga vjelja nëse nuk ruhet siç duhet. Dhe vitamina C në brokoli shpesh ruhet më mirë në formën e ngrirë.”
“Imagjinoni që perimet e ngrira të jenë një superhero i cili ju jep fuqi ekstra me lëndë ushqyese të ruajtura! Kush e dinte që ngrirja mund të ishte si kapsula e kohës për vitaminat?”
– Perimet e ngrira: Procesi i ngrirjes së shpejtë ruan shumicën e vitaminave dhe mineraleve të tyre. Ndërsa disa vitamina të tretshme në ujë si vitamina C dhe disa vitamina B mund të humbasin gjatë procesit të blansherimit. Megjithate dhe kjo është rregulluar sepse teknikat e avancuara perdorin blansherimin me avull në vend të atij me ujë për të mbajtur brenda perimeve dhe ato vitamina të cilat janë të tretshme në ujë, kështu mbajtja e përgjithshme e lëndëve ushqyese është përgjithësisht e lartë.
- Afati i ruajtjes:
– Perimet e freskëta: Kanë një jetëgjatësi më të shkurtër dhe mund të shkojnë keq nëse nuk konsumohen shpejt.
– Perimet e ngrira: Kanë një jetëgjatësi më të gjatë dhe mund të ruhen për muaj të tërë, duke reduktuar mbetjet dhe duke siguruar që ju të keni akses në perime gjatë gjithë vitit. Një thes me spinaq të ngrirë është super-hero ekonomik që mund t’ju shpëtojë nga surprizat e çmimeve të larta në mes të dimrit.
4.Menaxhimi i mbetjeve:
“Perimet e ngrira kanë një jetë më të gjatë ruajtjeje dhe kështu zvogëlojnë humbjen e ushqimit. Kjo është një mënyrë e shkëlqyer për të kontribuar në mbrojtjen e mjedisit.”
Perimet e ngrira janë një opsion ushqyes dhe i përshtatshëm që mund të jetë pjesë e një diete të shëndetshme. Ato ofrojnë një mënyrë praktike për të siguruar që ju të keni akses në vitaminat dhe mineralet thelbësore, veçanërisht kur produktet e freskëta nuk janë të disponueshme ose të përballueshme. Duke përfshirë perime të freskëta dhe të ngrira në vaktet tuaja, ju mund të shijoni përfitimet e të dyjave dhe të mbani një dietë të ekuilibruar dhe të pasur me lëndë ushqyese.
Katër vitamina u analizuan në disa produkte frutash dhe perimesh për të vlerësuar ndryshimet midis produkteve të freskëta dhe të ngrira. Acidi askorbik, riboflavina, α-tokoferoli dhe β-karotina u vlerësuan në misër, karrota, brokoli, spinaq, bizele, bishtaja, luleshtrydhe dhe boronica. Mostrat e secilit produkt u mblodhën, u përpunuan dhe u analizuan për përmbajtjen e lëndëve ushqyese. Acidi askorbik nuk tregoi ndonjë ndryshim domethënës për pesë nga tetë mallrat dhe ishte më i lartë në mostrat e ngrira sesa i freskët për tre produktet e mbetura. Përveç brokolit dhe bizeleve, të cilat ishin më të larta dhe më të ulëta respektivisht në mostrat e ngrira kundrejt atyre të freskëta, asnjë nga mallrat nuk tregoi dallime domethënëse në lidhje me përmbajtjen e riboflavinës. Tre mallra kishin nivele më të larta të α-tokoferolit në mostrat e ngrira, ndërsa mallrat e mbetura nuk treguan dallime domethënëse midis të freskëtave dhe të ngrira. β-karoteni nuk u gjet në sasi të konsiderueshme në boronica, luleshtrydhe dhe misër. Bizelet, karotat dhe spinaqi ishin më të ulëta në β-karoten në mostrat e ngrira, ndërsa bishtajat dhe spinaqi nuk treguan ndonjë ndryshim domethënës midis dy metodave të ruajtjes. Në përgjithësi, përmbajtja e vitaminave në produktet e ngrira ishte e krahasueshme dhe herë pas here më e lartë se ajo e homologëve të tyre të freskët. Megjithatë, β-karoteni u ul në mënyrë drastike në disa mallra.
Perime dhe fruta të ngrira në cilësinë maksimale gjeni në rrjetin e dyqaneve “Neranxi Organik Market” në Shqipëri dhe Kosovë.
